مازیار پرتو (۱۳۱۱ - ۱۳۹۲) - Maziar Partow



مازیار پرتو (۱۳۱۱ - ۱۳۹۲)







**********

مازیار پرتو - Maziar Partow


مازیار پرتو (زادهٔ ۲۲ آبان ۱۳۱۱ هـ.ش تهران/ درگذشت ۲ بهمن ۱۳۹۲ هـ.ش آمریکا) فیلمبردار، فیلمساز و تدوینگر سینمای ایرانی است.


زندگی :
مازیار پرتو در روز ۲۲ آبانماه سال ۱۳۱۱ هـ.ش در تهران به دنیا آمد. وی از سینماگران سرشناس و برجسته سینمای ایران است. اگر چه وی در کارنامه هنری خود کارگردانی چند فیلم، و همچنین مشاوره کارگردانان برجسته (به ویژه در کارهای نخستین آنان) را در برنامه ریزی، دکوپاژ و صرفه جویی‌های زمانی و اقتصادی داشته‌است، اما او را بیشتر با تصاویری که ساخته می‌شناسند. مازیار پرتو آثار متعددی نیز در تدوین سینمایی دارد که در نوع خود تاثیر گذار و نشان دهنده تسلط ذاتی او در پرداخت ریتم و پیوستگی تصاویر هستند.

او دایی ویشکا آسایش بازیگر سینما نیز بود.

سبک‌ شناسی :
سبک وی در فیلمبرداری روی دست مهارت دارد، و آثاری که از وی با این سبک وجود دارند جزو یادمان ماندگار کلاس سینمای ایران هستند. فیلم کوتاه ندامتگاه زنان، هنوز به عنوان یک الگوی کلاسیک و درسی دوربین روی دست مورد استفاده قرار می‌گیرد. نورپردازی او، بیشتر حسی و پیچیده‌است، تا ساده و آکادمیک. به سختی می‌توان منابع نورش را در پلانهای وی یافت، و اگر سایه‌ای به چشم بخورد، جزئی از چشم نوازی‌های تصویری است که می‌پردازد. هنر وی آنجا به اوج می‌رسد که نورپردازی و حرکت روی دست را تلفیق می‌کند.

درگذشت :
پرتو روز چهارشنبه دوم بهمن‌ماه سال ۱۳۹۲ (۲۲ ژانویه ۲۰۱۴) پس از سپری کردن یک دوره طولانی بیماری در کالیفرنیای آمریکا در سن ۸۱ سالگی در اثر بیماری قلبی درگذشت.

فیلم شناسی :

کارگردان:
- گرگ بیزار (۱۳۵۲)
- پخمه (۱۳۵۱)
- مردان روزگار (۱۳۴۸)
مدیر فیلمبرداری:
- فوتبالیستها (۱۳۷۹)
- سفر پرماجرا (۱۳۷۴)
- قانون (۱۳۷۴)
- آدم برفی (۱۳۷۳)
- اوینار (۱۳۷۰)
- بازگشت قهرمان (۱۳۶۹)
- سفر جادویی (۱۳۶۹)
- بازی تمام شد (۱۳۶۸)
- جستجوگر (۱۳۶۸)
- طغیان (۱۳۶۴)
- کفش‌های میرزا نوروز (۱۳۶۴)
- سرباز (۱۳۵۶)
- بابا گلی به جمالت (۱۳۵۵)
- ستیز (۱۳۵۵)
- دشمن (۱۳۵۲)
- هاشم خان (۱۳۴۵)
- تهران روزگار نو (۱۳۷۸)
- حریف دل (۱۳۷۵)
- روز شیطان (۱۳۷۳)
- روز واقعه (۱۳۷۳)
- محکومین (۱۳۶۶)
- برزخی‌ها (۱۳۶۱)
- جدال (۱۳۵۵)
- شرف (۱۳۵۴)
- گل پری جون (۱۳۵۳)
- کاکا سیاه (۱۳۵۲)
- گرگ بیزار (۱۳۵۲)
- ناخدا (۱۳۵۲)
- نامحرم (۱۳۵۲)
- پخمه (۱۳۵۱)
- خاطرخواه (۱۳۵۱)
- همیشه قهرمان (۱۳۵۱)
- بابا شمل (۱۳۵۰)
- برای که قلب‌ها می‌تپد (۱۳۵۰)
- خوشگل محله (۱۳۵۰)
- دل‌های بی آرام (۱۳۵۰)
- دختر ظالم بلا (۱۳۴۹)
- دور دنیا با جیب خالی (۱۳۴۹)
- شهر هرت (۱۳۴۹)
- طوقی (۱۳۴۹)
- خانه کنار دریا (۱۳۴۸)
- زن وحشی وحشی (۱۳۴۸)
- قلب‌های طلایی (۱۳۴۸)
- قیصر (۱۳۴۸)
- مردان روزگار (۱۳۴۸)
- دزد سیاهپوش (۱۳۴۷)
- سه دیوانه (۱۳۴۷)
- زن خون آشام (۱۳۴۶)
- سرنوشت (۱۳۴۶)
- شکوه جوانمردی (۱۳۴۶)
- زمزمه محبت (۱۳۴۴)

تدوین:
- بابا گلی به جمالت (۱۳۵۵)
- جدال (۱۳۵۵)
- ستیز (۱۳۵۵)
- شرف (۱۳۵۴)
- گل پری جون (۱۳۵۳)
- کاکا سیاه (۱۳۵۲)
- گرگ بیزار (۱۳۵۲)
- ناخدا (۱۳۵۲)
- نامحرم (۱۳۵۲)
- پخمه (۱۳۵۱)
- خاطرخواه (۱۳۵۱)
- همیشه قهرمان (۱۳۵۱)
- برای که قلب‌ها می‌تپد (۱۳۵۰)
- دزد سیاهپوش (۱۳۴۷)
- سه دیوانه (۱۳۴۷)

مشاور (از وی در این آثار تشکر شده‌است):
- رگبار (۱۳۵۱)

**********







































































































































**********

مازیار پرتو، نمای نزدیک

"مازیار پرتو"، فرزند "دکترعلی شین پرتو" شاعر و نویسنده صاحب‌نام، در سال ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. او با رشته‌های مختلف هنری آشنایی داشت و مدت پنجاه سال در هنر سینما، فیلم‌سازی، تدوین و کارگردانی  و به خصوص مدیریت فیلم‌برداری فعالیت کرد.
شروع فعالیت هنری مازیار پرتو به تحصیل در هنرستان و زمانی که نقاشی را با "استاد زرین قلم" آغاز کرد، بازمی‌گردد. او مدتی  در هنرستان  تدریس کرد و سپس به عنوان فیلم‌بردار و عکاس خبری فعالیت‌اش را ادامه داد و به تشویق عده‌ای از دوستان ارمنی توانست در پشت صحنه فیلم "شب‌نشینی در جهنم" تجربه‌اندوزی کند. در این فیلم کار طراحی را از "موشق سروری" فراگرفت و همچنین نقش منشی دادگاه را در آن بازی کرد.

همین تجربه باعث آشنایی و ورود او به ساخت فیلم‌های خبری شد و امکان یافت از خلاقیت‌های خود بهره گیرد. در آن زمان سیستم فیلم‌برداری نگاتیو، فیلم‌بردار بر اساس تجربه و خلاقیت خود و در زمانی سریع مجبور به انتخاب زاویه درست و صرفه‌جویی لازم برای انجام کار بود.

"امید پرتو" فرزند مازیار پرتو می‌گوید: "پدرم در کار فیلم‌برداری همیشه از اصطلاح خودساختۀ "تصور دکوپاژ شده" استفاده می کرد. یعنی هر چیزی را که تصور می‌کنید، همان باید تدوین شده باشد. اصل مهم برای ایشان همین بود اما بعضی با این نظر مخالفند و می‌گویند که این روش خلاقیت را از فیلم‌بردار می‌گیرد.

او وقتی سناریوی فیلم را می‌خواند تمام فیلم را در ذهن خود تصویر و تدوین می‌کرد. در کار خبری هم  زاویه و نور درست را در ذهن خود می‌سنجید. همین عامل باعث شد که  به سرعت در کار فیلم‌برداری خبری پیشرفت کند؛ اگرچه خیلی زود به این نتیجه رسید که فیلم‌برداری خبری پاسخ‌گوی نیازهای درونی و هنری‌اش نیست و در آستانۀ سی سالگی به عرصه فیلم‌برداری سینمایی وارد شد".

مازیار پرتو با ورود به سینما تلاش کرد که آثار مردم‌پسند را ببیند و از آن‌ها بیاموزد. بسیاری از این آثار غربی بود و از دستگاه‌ها و تجهیزات مجهزتری برای ساخت آن استفاده شده بود. با آن که سینمای ایران فاقد این تجهیزات بود، این محدودیت سد راه مازیار پرتو نبود: "پدرم سعی می‌کرد صحنه‌های زیبا را با همان تجهیزات و امکانات موجود در داخل ایران اجرا کنند. بارها برای ثبت بهترین تصویر با دوربینی که سی کیلو وزن داشت از پنجره ماشین به بیرون خم می‌شد و در حالی‌که سرش نزدیک زمین بود و ماشین در جاده‌های ناهموار در حال حرکت بود، فیلم می‌گرفت. او خطر را می‌پذیرفت و سعی می‌کرد  نتیجه کار متفاوت‌تر از همیشه باشد و با عشق و اصالت درون، به خلق اثر ماندگار می‌اندیشید نه چیز دیگر".

مازیار پرتو فیلم‌برداری و مدیریت فیلم‌برداری بیش از پنجاه فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی را برعهده داشت:  "اگر بخواهیم آثار مازیار پرتو را از نظر کیفی دسته‌بندی کنیم باید فیلم‌های سینمایی و سریال‌های تلویزیونی را از هم تفکیک کرد. مثلا سریال تلویزیونی"امام علی" را نمی‌توان با فیلم سینمایی"روز واقعه" مقایسه کرد. این دو با اینکه از نظر موضوعی و تاثیرگذاری بین مردم شبیه هستند، از نظر ساخت تفاوت دارند. سریال "غارتگران" و سریال امام علی از بهترین و موفق‌ترین کارهای ایشان بود که در هر دو مدیریت فیلم‌برداری را انجام داد. سریال "هزار دستان" نمونه دیگری از کارهای موفق ایشان است. پدرم در بین کارهایش بیشتر به فیلم‌های سینمایی "باباشمل"، "قیصر" و "طوقی"، فیلم "آدم برفی" و "روز واقعه" علاقه‌مند بود. در فیلم‌ مستند "بارگاه ملکوتی" توانست در یک زمان کوتاه، لحظه‌ای ماندگار از شستشوی حرم امام رضا را ثبت کند؛ صحنه‌‌ای که قابل تکرار نبود و تنها یک فیلم‌بردار حرفه‌ای می‌توانست با کمترین وسایل نورپردازی شرایط ثبت این صحنه را مهیا سازد.

شخصیت مازیار پرتو به گونه‌ای بود که برای یاددادن به افراد هرگز دریغ نمی‌کرد و بدون هیچ چشم‌داشتی اندوخته‌ها و تجربه‌های خود را با آغوش باز در اختیار دیگران می‌گذاشت. مثلا اگر با کارگردان جوانی همکاری داشت تجربه‌های چندین ساله خود را برای بهترشدن کار در اختیار او قرار می‌داد؛ حتا اگر به مذاق بعضی خوش نیاید.

مازیار پرتو مانند بسیار دیگر هنرمندان زندگی خود را وقف هنر کرد و بعد از مهاجرت به آمریکا در سال۱۳۸۲ و محدودشدن فعالیتش در عرصه سینما، کم کم عوارض فعالیت‌های سخت حرفه‌ای‌اش نشان داده شد. در ابتدا دچار بیماری چشم شد، همان چشمی که همیشه از آن به ویزور دوربین نگاه می‌کرد. سپس مجبور به جراحی شانه سمت راست خود شد، همان شانه‌ای که دوربین قدیمی Arriflex  سی کیلویی را با خود می‌کشید. عوارض دیگری نظیر درد زانو و پا هم تا پایان راه با او بود و سرانجام در تاریخ دو بهمن ۱۳۹۲ در ۸۰ سالگی به علت نارسایی قلبی چشم از جهان فروبست.


نظرات

پست‌های پرطرفدار